17. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ: ΤΟ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ

Ιδιαιτερότητα του Τεχνολογικού Προγράμματος Κ. Μακεδονίας είναι οτι στηρίζεται σε έργα που αναμένεται να υλοποιηθούν μέσω επιμέρους λειτουργικών προγραμμάτων του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης και Κοινοτικών Πρωτοβουλιών. Η αποκεντρωμένη αυτή δομή υλοποίησης απαιτεί την οργάνωση ενός κόμβου καταγραφής, παρακουλούθησης και αξιολόγησης της πορείας και των αποτελεσμάτων των έργων του Προγράμματος, που να επιτρέπει διορθωτικές προσαρμογές και συμπληρωματικές πρωτοβουλίες στην πορεία υλοποίησης τους.

Αυτή είναι μία βασική αποστολή του Παρατηρητηρίου: η παρακουλούθηση της υλοποίησης του Περιφερειακού Τεχνολογικού Προγράμματος, των αποτελεσμάτων του, και η αξιολόγηση της ωφέλειας που προκύπτει στο περιφερειακό σύστημα καινοτομίας και στην ανταγωνιστικότητα της Περιφέρειας. Μια δεύτερη αποστολή, εξίσου σημαντική, είναι η πληροφόρηση για δράσεις καινοτομικής και τεχνολογικής υποστήριξης. Αυτή περιλαμβάνει την πληροφόρηση για την προσφορά τεχνολογικών υπηρεσιών στην Κ. Μακεδονία, την πληροφόρηση για τη ζήτηση τεχνολογίας από επιχειρήσεις της περιοχής, την πληροφόρηση για προγράμματα τεχνολογικής υποστήριξης, καθώς και την πληροφόρηση για την υποδομή καινοτομίας που σταδιακά αναπτύσσεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, το Παρατηρητήριο αναπτύσσεται ως τοπικός κόμβος συγκέντρωσης, αξιολόγησης και διάχυσης πληροφορίας σχετικά με:

το Περιφερειακό Τεχνολογικό Πρόγραμμα και τα αποτελέματα του,

τη προσφορά και ζήτηση τεχνολογικών υπηρεσιών στην Κ. Μακεδονία.

προγράμματα και υποδομές καινοτομικής υποστήριξης και ανάπτυξης.

Πρόκειται για μία λειτουργία που απαιτεί την ανάπτυξη δύο διασυνδεδεμένων μηχανισμών: ενός συστήματος παρακολούθησης-αξιολόγησης και ενός συστήματος πληροφόρησης.

Το σύστημα παρακολούθησης - αξιολόγησης

Η παρακολούθηση και αξιολόγηση των έργων του Προγράμματος είναι μια ιδιαίτερα σημαντική συνιστώσα, που προβλέπεται να αναπτυχθεί με την έναρξη της υλοποίησης των επιμέρους έργων. Επιτρέπει την κατανόηση της ωφέλειας που προκύπτει από το Πρόγραμμα, τη διορθωτική προσαρμογή των έργων κατά την υλοποίηση τους, την εμβάθυνση στο περιεχόμενο της δημόσιας υποστήριξης της καινοτομίας και τεχνολογίας.

Η μέθοδος παρακουλούθησης και αξιολόγησης του Προγράμματος περιλαμβάνει τρία επίπεδα:

(1) Την παρακουλούθηση της υλοποίησης των έργων μέσω δεικτών εξέλιξης του φυσικού αντικειμένου και δεικτών εξέλιξης της χρηματικής ροής, που θα αντλούνται από τους φορείς υλοποίησης των έργων.

(2) Την αξιολόγηση των άμεσων αποτελεσμάτων των έργων, μέσω καταγραφής των επιπτώσεων τους στους άμεσους αποδέκτες και ωφελούμενους.

(3) Την αξιολόγηση, με επιλεγμένους δείκτες, της ωφέλειας του Προγράμματος στο περιφερειακό σύστημα καινοτομίας και στην ανταγωνιστικότητα της περιφέρειας Κ. Μακεδονίας.

Μ' αυτή την έννοια, η αξιολόγηση πραγματοποιείται στο επίπεδο της προόδου του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου των έργων, στο επίπεδο των υπηρεσιών που προσφέρει στους άμεσους χρήστες (επιχειρήσεις ή οργανισμούς), και στο επίπεδο της ωφέλειας του περιφερειακού συστήματος καινοτομίας από τη διάχυση γνώσεων και τεχνολογιών. Το σημαντικότερο επίπεδο της παραπάνω μεθόδου είναι το δεύτερο, που αφορά την αξιολόγηση του οφέλους που αποκομίζουν οι αποδέκτες των επιμέρους δράσεων του προγράμματος. Πρόκειται για μία μεθοδολογία που με την συστηματική παρακολούθηση ενός συγκεκριμένου αριθμού σημείων παρατήρησης αξιολογεί την πραγματική συνεισφορά κάθε έργου.

Προϋπόθεση για την αξιολόγηση αυτή είναι η δημιουργία ενός δικτύου συγκέντρωσης και διακίνησης αξιόπιστης πληροφορίας για την καινοτομία και την ανάπτυξη στην Κ. Μακεδονία.

Το σύστημα πληροφόρησης

Στην παρούσα φάση, το σύστημα πληροφόρησης αποτελείται από πειραματική υποδομή που λειτουργεί στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στο Υπουργείο Μακεδονίας-Θράκης. Επιτρέπει την καταχώρηση μεγάλου όγκου πληροφορίας, η πρόσβαση στην οποία γίνεται μέσω Internet με πληκτρολόγηση της διεύθυνσης του server (http://rtp.rc.auth.gr). Η υποδομή αυτή υποστηρίζει τη διάδοση πληροφορίας σχετικά με το Περιφερειακό Τεχνολογικό Πρόγραμμα, το σύστημα καινοτομίας στην Κ. Μακεδονία, και την πλήρη παρουσίαση των στόχων, της μεθόδου, των επιμέρους εργασιών, της στρατηγικής και των έργων που προετοιμάσθηκαν στο πλαίσιο του Προγράμματος. Κατά μέσο όρο, έχουν καταγραφεί 55 "επισκέψεις" την ημέρα από 78 διαφορετικούς "επισκέπτες" από διάφορες χώρες της Ευρώπης, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία.

Η θεματική δομή της πληροφορίας αυτής περιλαμβάνει τρεις ευδιάκριτες ενότητες για:

  • Το Περιφερειακό Τεχνολογικό Πρόγραμμα Κ. Μακεδονίας
  • Την οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη στην Κ. Μακεδονία
  • Τον προγραμματισμό και τις υποδομές υποστήριξης της καινοτομίας

Πίνακας 17.1: ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΡΙΟ: Θεματική σελίδα στο Internet

1. Περιφερειακό Τεχνολογικό Πρόγραμμα Κ. Μακεδονίας
Στόχοι
Διαχείριση
Παραδοτέα
Πρόγραμμα εργασίας
Πακέτα εργασίας
Σημαντικά προγράμματα και έργα
Αξιολόγηση
Ενδιάμεση έκθεση
Τελική έκθεση
2. Οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη στην Κ. Μακεδονία
Γεωγραφικές ενότητες - νομοί
Πληθυσμός
Απασχόληση
Βιομηχανική δομή
Ακαθάριστο Περιφερειακό Προϊόν
Επενδύσεις
Μελέτες και έρευνες βιομηχανικής ανάπτυξης της Β. Ελλάδος
Υποδομές καινοτομίας στην Ελλάδα και στην Κ. Μακεδονία
Προσφορά τεχνολογικών υπηρεσιών στην Κ. Μακεδονία
Ζήτηση τεχνολογικών υπηρεσιών στην Κ. Μακεδονία
3. Προγραμματισμός καινοτομικής ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ενωση
Υποδομή καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ενωση
Δράσεις καινοτομικής αστικής & περιφερειακής ανάπτυξης (Διαρθρωτικά Ταμεία)
Ενισχύσεις καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας (Πρόγραμμα Πλαίσιο Ε&TΑ)
Βιβλιογραφία και συνδέσεις αστικής και περιφερειακής καινοτομικής ανάπτυξης

Στην πιό αναπτυγμένη μορφή του, κατά τη πορεία υλοποίησης των έργων, το σύστημα πληροφόρησης γίνεται τμήμα της μεθόδου αξιολόγησης, με τη συγκέντρωση και συστηματοποίηση της πληροφορίας από ένα μεγάλο αριθμό σημείων παρατήρησης στους αποδέκτες των επιμέρους δράσεων. Η επεξεργασία της πληροφορίας αυτής θα επιτρέψει την ανάπτυξη πληρέστερων on-line υπηρεσιών, για τους νομούς της Κ.Μακεδονίας, τη ζήτηση και προσφορά τεχνολογικών υπηρεσιών, τις περιοχές βιομηχανικής εγκατάστασης, το περιβάλλον καινοτομίας, τάσεις των βιομηχανικών κλάδων και άλλα πιό εξειδικευμένα ζητήματα.

Με την οργάνωση του Παρατηρητηρίου ολοκληρώνεται η φάση της προετοιμασίας του Περιφερειακού Τεχνολογικού Προγράμματος Κ. Μακεδονίας. Παραδίδεται μία στρατηγική υποστήριξης του περιφερειακού συστήματος καινοτομίας που βασίζεται σε μία ουσιαστική περιφερειακή συναίνεση, μία σειρά επεξεργασμένων έργων για την άμεση υλοποίηση της στρατηγικής, και ένα σύστημα on-line πληροφόρησης για το Πρόγραμμα, την καινοτομία και την ανάπτυξη στην Κ. Μακεδονία.